Institut za standardizaciju Crne Gore

AKTIVNOSTI STANDARDIZACIJE NA EVROPSKOM NIVOU u 2021. godini

AKTIVNOSTI STANDARDIZACIJE NA EVROPSKOM NIVOU u 2021. godini

U trenutnom kontekstu, zrelom sa važnim izazovima i razvojem koji zahtijevaju temeljito preispitivanje uspostavljenih procesa i načina rada, od strateške je važnosti biti sposoban zamisliti i definisati budućnost kako bi ostao fleksibilan i predvidio promjene. U tom smislu, 2021. će biti ključna godina za evropske organizacije za standardizaciju CEN i CENELEC. Zvanično će se započeti sa sprovođenjem nove CEN/CENELEC STRATEGIJE DO 2030. godine za vođenje projekata tokom narednih 10 godina.

Ovi perspektivni i višestepeni strateški ciljevi, razvijeni zahvaljujući zajedničkom radu CEN/CENELEC članova - nacionalnih tijela za standardizaciju i zainteresovanih strana, pomažu našem sistemu i organizacijama da budu spremni za budućnost.

Teme koje se obrađuju u okviru CEN/CENELEC Programa rada za 2021.godinu su: Pristupačnost, Održivost i Pametne tehnologije.

PRISTUPAČNOST

Evropski standardi su moćni alati za promociju pristupačnih proizvoda i usluga koje osobe sa funkcionalnim ograničenjima, uključujući osobe sa invaliditetom, mogu da koriste, rade i razumiju na ravnopravnoj osnovi sa drugima. Osobe sa invaliditetom i starije osobe, između ostalog, imaju direktnu korist od proizvoda, robe ili usluga kada im je lako pristupiti, razumjeti ih i koristiti.

CEN/BT/WG 213, Strateška savjetodavna grupa za pristupačnost (SAGA), savjetuje članove tehničkog odbora CEN i CENELEC o političkim i strateškim pitanjima vezanim za pristupačnost. Ova grupa radi na unapređivanju dalje dostupnosti tokom procesa razvijanja evropskih standarda od ranih faza.

Odgovorna tehnička tijela za oblast pristupačnosti su sljedeća:

ODRŽIVOST

CEN i CENELEC već razvijaju evropske standarde kao podršku ciljevima održivog razvoja (SDG) Agende UN 2030 u većini poslovnih sektora. Standardi pomažu u suočavanju sa klimatskim promjenama, osiguravaju očuvanje prirodnog okruženja i primjenjuju održivu upotrebu resursa i energije.

Očekuje se da će sva stručna tijela u CEN-u i CENELEC-u uzeti u obzir aspekte zaštite životne sredine i razmatranja prilagođavanja klimatskim promjenama. Skup alata i usluga podrške (poput CEN-ove službe za pomoć u zaštiti životne sredine) takođe je dostupan da pomogne stručnim tijelima u svim sektorima da se ti aspekti riješe standardima.

Korišćenje ovih standarda ne samo da pomaže kompanijama da ispune zakonske zahtjeve, već te kompanije mogu da imaju i finansijsku korist smanjenjem upotrebe resursa poput energije i vode, proizvodnjom manje otpada, sprječavanjem nesreća, poboljšanjem otpornosti na klimatske uticaje i izbegavanjem troškova čišćenja i novčane kazne.

Pored toga, demonstrirajući svoju posvećenost životnoj sredini, njihovi sadašnji i potencijalni kupci mogu na pozitivniji način da sagledaju kompanije i organizacije, a samim tim i lakše pristupaju novim poslovnim mogućnostima.

Tehnička tijela koja su odgovorna za ovu oblast su sljedeća:

Ostali standardi i aktivnosti koje se razvijaju 2021.godine

Poboljšano učešće u ekološkim aspektima standardizacije - Projekat „Angažovanje više tijela za standardizaciju i nacionalnih organizacija za zaštitu životne sredine u ekološkim aspektima standardizacije“ koji finansira EU ima za cilj angažovanje manje aktivnih članova CEN-a i CENELEC-a i nacionalnih ekoloških organizacija da aktivnije učestvuju u strateškim ciljevima CEN-a. Zahvaljujući projektu, standardizacija i njeni ekološki aspekti dobijaju sve veću vidljivost i uvažavanje na nacionalnom nivou. Mnogo veći broj članova CEN-a učestvuje u strateškim diskusijama o zaštiti životne sredine na evropskom nivou, a više nacionalnih NVO u oblasti zaštite životne sredine uključuje se u rad na standardizaciji. Projekat će biti nastavljen 2021. godine, a događaji umrežavanja (s ciljem privlačenja novih zainteresovanih strana u standardizaciji) biće organizovani u Bugarskoj, Rumuniji, Letoniji, Litvaniji i na Malti.

Otpad i sekundarne sirovine - Stručno tijelo CLC/TC 111X započinje reviziju standarda za prikupljanje, logistiku i zahtjeve za tretman otpadne električne i elektronske opreme (WEEE) koji su razvijeni kao podrška WEEE direktivi (2012/19/EU).

Očekuje se da će se ovaj posao završiti do 2022. godine. Rezultat će biti izveštaj koji sadrži mapiranje već postojećih nacionalnih, evropskih i međunarodnih standarda u oblasti obrade otpada i proizvodnje sekundarnih kritičnih sirovina.

Kvalitet vazduha – Stručno tijelo CEN/TC 264 pomno prati najnovija tehnička istraživanja i razvoj politike koji se odnose na identifikaciju zagađivača vazduha i kontinuirano razvija i revidira standarde koji omogućavaju mjerenje i upoređivanje rezultata mjerenja poznatih zagađivača širom EU, u skladu sa važećim evropskim zakonodavstvom. Ovaj tehnički komitet će 2021. godine završiti reviziju standarda EN 13725. Ovaj standard specificira metodu za objektivno određivanje koncentracije mirisa u gasovitom uzorku. Pored toga, u 2021. godini nastaviće se razvoj novih standarda iz područja rada ovog tehničkog komiteta.

Analiza vode - Stručno tijelo CEN/TC 230 „Analiza vode" razvija standarde u oblasti analize vode. CEN/TC 230 ima u planu da u 2021.godini pokrene novi rad na određivanju zbira perfluorisanih supstanci (Zbir PFAS) u vodi za piće metodom koja koristi tečnu hromatografiju/masenu spektrometriju (LC/MS). Projekat je pokrenut kao rezultat formalnog zahtjeva Evropske komisije. Ovaj standard bi podržao ove inicijative, kao i novu Evropsku direktivu o vodi za piće, koja zahtijeva od Komisije da uspostavi tehničke smjernice u vezi sa analitičkim metodama, uključujući granice otkrivanja, vrijednosti parametara itd. CEN/TC 230 će takođe završiti nekoliko standarda koji su se razvijali paralelno sa ISO standardima.

Karakterizacija životne sredine - Stručno tijelo CEN/TC 444 „Karakterizacija životne sredine“ osnovano je radi razvoja horizontalnih standarda. Obuhvata standardizaciju metoda ispitivanja za ekološku karakterizaciju tla, čvrstog i tečnog otpada, biootpada i mulja. Stručno tijelo CEN/TC 444 bi trebalo da u 2021.godini završi reviziju nekoliko evropskih standarda koji se tiču određivanja ukupnih rastvorenih čvrstih supstanci (TDS) u vodi i eluatima, određivanje gubitka pri paljenju, određivanja ukupnog organskog ugljenika itd. Konačno, 2021. godine Tehnički komitet će takođe završiti razvoj i reviziju niza EN ISO standarda.

PAMETNE TEHNOLOGIJE

Tehnologije postaju „pametnije“i sposobne su da svoje ponašanje prilagode okruženju putem bežičnog pristupa, senzora i podataka. Internet stvari (IoT) jedan je od pokretača četvrte industrijske revolucije, poznate kao Industrija 4.0, jer podstiče automatizaciju i razmjenu podataka u proizvodnim tehnologijama.

Standardizacija se mora brzo prilagoditi da bi se nosila sa razvojem kao što su brze promjene na tržištima, njihov povećani nivo složenosti, promjenljivo poslovno okruženje i dinamičnije i inkluzivnije društvo.

CEN i CENELEC su uključeni u nekoliko horizontalnih aktivnosti na teme kao što su pametne mreže, pametni gradovi, sajber bezbjednost ili vještačka inteligencija. Ove dvije organizacije rade zajedno na razvoju standarda koji podržavaju razvoj otvorenog konkurentnog tržišta i aktivno sarađuju sa ISO i IEC kako bi postigli sporazume o zajedničkim standardima koji se mogu primijeniti širom svijeta, olakšavajući time međunarodnu trgovinu. Odgovorna tehnička tijela za oblast pametnih tehnologija su, između ostalih:

CEN/TC 92 - Vodomjeri

CEN/TC 171 - Raspodjela troškova toplote

CEN/TC 176 - Mjerači toplote

CEN/TC 224 - Lična identifikacija i srodni lični uređaji sa sigurnim elementom, sistemima, operacijama i privatnošću u multisektorskom okruženju

CEN/TC 225 - AIDC tehnologije

CEN/TC 234 - Gasna infrastruktura

CEN/TC 237 - Brojila gasa

CEN/TC 247 - Automatizacija zgrada, kontrole i upravljanje zgradama

CEN/TC 251 - Zdravstvena informatika

CEN/TC 278 - Inteligentni transportni sistemi

CEN/TC 287 - Geografske informacije

CEN/TC 294 - Komunikacioni sistemi za brojila

CEN/TC 318 - Hidrometrija

CEN/TC 353 - Informacione i komunikacione tehnologije za učenje, obrazovanje i obuku

CEN/TC 365 - Internet filtriranje

CEN/TC 428 - Digitalne kompetencije i ICT profesionalizam

CEN/TC 434 - Elektronsko fakturisanje

CEN/TC 440 - Elektronske javne nabavke

CEN/TC 445 - Razmjena digitalnih informacija u industriji osiguranja

CEN/TC 465 - Održivi i pametni gradovi i zajednice

CEN/VS 084 - Samostalni identifikator za vlasništvo nad ličnim podacima i kontrolu korišćenja

CLC/VS 04 - Specifikacija zahtjeva za okvir za interoperabilnost za usluge u kući (MSFI)

CLC/TC 8X - Sistemski aspekti snabdijevanja električnom energijom

CLC/TC 13 - Mjerenje i upravljanje električnom energijom

CLC/TC 46X - Komunikacioni kablovi

CLC/TC 57 - Upravljanje elektroenergetskim sistemima i povezana razmjena informacija

CLC/TC 59X - Performanse kućnih i sličnih električnih uređaja

CLC/TC 65X - Mjerenje, upravljanje i automatizacija u industrijskim procesima

CLC/TC 86A - Optička vlakna i kablovi od optičkih vlakana

CLC/TC 86BXA - Optička vlakna, pasivna

Ostali standardi i aktivnosti koji će se razvijati u 2021. godini

Inteligentni transportni sistemi – Stručno tijelo CEN/TC 278 razvija evropske standarde i tehničke specifikacije u domenu inteligentnih transportnih sistema (ITS) kao odgovor na relevantne zahtjeve za standardizaciju. Ovi standardi pokrivaju aspekte koji uključuju zadružne sisteme, putne i saobraćajne informacije, vođenje rute i navigaciju, javni prevoz, hitna vozila i elektronsku naplatu naknada. Pametne mreže, pametno mjerenje i ontologija - Jasno je da energetska tranzicija ide zajedno sa digitalizacijom industrije. Shodno tome, CEN i CENELEC nastavljaju da rade na rušenju tehničkih barijera koje sprečavaju stvaranje jedinstvenog energetskog tržišta, smanjenje troškova energije i dalje uvođenje novih tehnologija koje mogu podržati energetsku tranziciju.

U tom kontekstu, pametne mreže označavaju novi razvoj na putu ka većem osnaživanju potrošača, integraciji obnovljivih izvora energije - vjetra, sunca, biomase, biogoriva, geotermalne energije, hidroenergije i okeanske energije - u mrežu i veću energetsku efikasnost dajući značajan doprinos smanjenju emisija staklene bašte.

Na polju pametnog mjerenja, Koordinaciona grupa za pametna brojila i dalje će pružati savjete o evropskim zahtjevima koji se odnose na standardizaciju pametnog mjerenja i nadgledati i koordinirati razvoj novih i ažuriranje postojećih standarda za napredne mjerne infrastrukture. Koordinacione grupe će takođe promovisati širu industrijsku primjenu standarda za pametne mreže i brojila i povezati se sa međunarodnim organizacijama za standardizaciju, ISO i - posebno - IEC.

STRATEŠKI NAGLASCI

Digitalna transformacija

CEN-CENELEC-ova Digitalna i IT strateška savjetodavna grupa (DITSAG) nadgleda i prati oblast digitalnih transformacija i koja pruža jasne i koordinisane savjete o svim aspektima u vezi sa primjenom Strategije digitalne transformacije CEN-CENELEC-a, uključujući i projekte digitalne i informacione tehnologije. Ova savjetodavna grupa će 2021. godine nastaviti da radi na sledeća tri ključna projekta:

S druge strane, cilj drugog pilot projekta o novim radnim predmetima je da sa tehničkim ekspertima utvrdi koje su veštine i uloge potrebne za stvaranje pametnih sadržaja. Pored toga, ovaj pilot projekat će takođe dati ulazne podatke za definisanje načina na koji treba prilagoditi standardni razvojni proces, podržavajuće mehanizme i alate. Ova dva pilot projekta nastaviće sa radom 2021. godine.

Tokom 2021. godine na projektu će se nastaviti sa istraživanjem otvorenih pitanja vezano za platformu, opcije licenciranja i ugovornih, pravnih i komercijalnih obaveza. Ovaj proces ima za cilj definisanje novih proizvoda za standardizaciju otvorenog koda, koji će biti sastavni dio kompletnog i koherentnog skupa digitalnih rješenja za standardizaciju, koje će CEN i CENELEC pružati u budućnosti.

Uključivanje u evropski sistem standardizacije

Inkluzivnost evropskog sistema standardizacije CEN i CENELEC, sa svojim članovima, nacionalnim organizacijama za standardizaciju, u potpunosti su posvećeni pružanju podrške organizacijama koje predstavljaju mala i srednja preduzeća (MSP), potrošačima, radnicima i interesima zaštite životne sredine u standardizaciji. Zainteresovane strane se podstiču da se povežu sa nacionalnim organizacijama za standardizaciju i preko njih da učestvuju u evropskom i međunarodnom sistemu standardizacije.

Više informacija o aktivnostima evropske standardizacije i pravcima razvoja u pojedinim oblastima možete naći u okviru CEN/CENELEC programa rada za 2021. godinu.

Izvor: CEN/CENELEC Brief news